Ο γελαστός φιλόσοφος

 

Ο «γελαστός φιλόσοφος» είναι ο Δημόκριτος (περ. 460-370 π.Χ.), ο κορυφαίος προσωκρατικός φιλόσοφος από τα Άβδηρα της Θράκης, γνωστός κυρίως ως ο θεμελιωτής της ατομικής θεωρίας. [1, 2]

Γιατί ονομάστηκε έτσι;

Του αποδόθηκε το προσωνύμιο «Γελασίνος» για τους εξής λόγους:

Στάση Ζωής: Αντιμετώπιζε τη ζωή με ακλόνητη αισιοδοξία, γαλήνη και πνευματική ευφορία (την οποία ονόμαζε «ευθυμίη»).
Κοινωνική Σάτιρα: Συχνά γελούσε με τη ματαιότητα
των ανθρώπινων επιδιώξεων, θεωρώντας ανόητες τις καθημερινές αγωνίες και τις φιλοδοξίες των συγχρόνων του.
Προσωπικότητα: Περιγράφεται ως ένας άνθρωπος καλοσυνάτος και ευχάριστος, που πίστευε ότι η χαρά είναι απαραίτητο συστατικό μιας ολοκληρωμένης ζωής.

Βασικά στοιχεία για τον Δημόκριτο
Ατομική Θεωρία: Διατύπωσε, μαζί με τον δάσκαλό του Λεύκιππο, την άποψη ότι η ύλη αποτελείται από αόρατα, αδιάσπαστα σωματίδια, τα άτομα.
Κοσμολογία: Ήταν από τους πρώτους που αντιλήφθηκαν ότι ο Γαλαξίας αποτελείται από το φως μακρινών άστρων και ότι υπάρχουν και άλλοι κόσμοι στο σύμπαν.
Ρητό: Δικό του είναι το περίφημο: «Βίος ανεόρταστος μακρά οδός απανδόκευτος» (Ζωή χωρίς γιορτές είναι μακρύς δρόμος χωρίς πανδοχεία).

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ ΤΟΥ

Ο Δημόκριτος δεν ήταν απλώς ένας επιστήμονας της εποχής του, αλλά ένας βαθύς στοχαστής της ανθρώπινης φύσης. Τα αποφθέγματά του επικεντρώνονται στην εσωτερική γαλήνη, το μέτρο και τη λογική.

Εδώ είναι μερικά από τα πιο χαρακτηριστικά:

Για την Ευτυχία και την Ψυχή

«Η ευδαιμονία ουκ εν βοσκήμασιν οικεί ουδέ εν χρυσώ· ψυχή οικητήριον δαίμονος.»
(Η ευτυχία δεν βρίσκεται στα κοπάδια ούτε στο χρυσάφι· η ψυχή είναι η κατοικία της ευτυχίας.)
«Ανθρώποις αρμόδιον ψυχής μάλλον ή σώματος λόγον ποιείσθαι.»
(Είναι πιο ταιριαστό για τους ανθρώπους να φροντίζουν την ψυχή παρά το σώμα.)
«Τέρψις ουκ ευτελής το μηδέν επιθυμείν.»
(Δεν είναι ευτελής απόλαυση το να μην επιθυμείς τίποτα.)

Για το Ήθος και τη Συμπεριφορά
«Κρείσσον τα οικεία ελέγχειν αμαρτήματα ή τα αλλότρια.»
(Είναι προτιμότερο να ελέγχεις τα δικά σου σφάλματα παρά των άλλων.)
«Λόγος έργου σκιά.»
(Ο λόγος είναι η σκιά των πράξεων.)
«Ανδρείος ουχ ο των πολεμίων μόνον κρατών, αλλά και ο των ηδονών κρείσσων.»
(Ανδρείος δεν είναι μόνο αυτός που νικά τους εχθρούς, αλλά και αυτός που κυριαρχεί πάνω στις ηδονές του.)

Για τη Μόρφωση και τη Σοφία
«Πολυνοΐην, ου πολυμαθίην ασκείν χρή.»
(Πρέπει να ασκούμε την πολυνοία [βαθιά σκέψη] και όχι την πολυμάθεια [στείρα συσσώρευση γνώσεων].)
«Πολλοί πολυμαθέες νούν ουκ έχοντες.»
(Πολλοί είναι πολυμαθείς, αλλά δεν έχουν μυαλό.)

Για την Κοινωνία και τη Ζωή

«Βίος ανεόρταστος μακρά οδός απανδόκευτος.»
(Ζωή χωρίς γιορτές είναι μακρύς δρόμος χωρίς πανδοχεία.)
«Φύσις και διδαχή παραπλήσιόν εστι.»
(Η φύση και η εκπαίδευση μοιάζουν μεταξύ τους – γιατί η εκπαίδευση μεταμορφώνει τον άνθρωπο και δημιουργεί μια δεύτερη φύση.)

#Δημόκριτος #Democritus #Democrito #Demokrit #Démocrite

Όλες οι αντιδράσεις:

9797

ΙΡΒΙΝ ΓΙΑΛΟΜ

 

Αμερικανός ψυχοθεραπευτής, συγγραφέας, ομότιμος καθηγητής Ψυχιατρικής στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ και έναν από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της υπαρξιακής σχολής ψυχοθεραπείας.

Στο βιβλίο του «Στον Κήπο του Επίκουρου» ανατρέχει στον αρχαίο Έλληνα φιλόσοφο για να διαχειριστεί τον υπαρξιακό φόβο του θανάτου.

Ο Γιάλομ αναγνωρίζει τον Επίκουρο ως τον «πρώτο υπαρξιακό ψυχοθεραπευτή», χρησιμοποιώντας τις ιδέες του για να δείξει ότι η συμφιλίωση με τη θνητότητα απαλλάσσει από τη δυστυχία.

Κύρια Σημεία της Προσέγγισης Γιάλομ - Επίκουρου:

Θεραπευτική Φιλοσοφία:

Ο Γιάλομ θεωρεί, όπως ο Επίκουρος, ότι η φιλοσοφία μπορεί να θεραπεύσει τις ψυχικές παθήσεις, λειτουργώντας ως «ιατρική» της ψυχής.

Αντιμετώπιση του Τρόμου:

Ο φόβος του θανάτου είναι η ρίζα της ανθρώπινης αγωνίας.

Ο Γιάλομ προτείνει την «αφύπνιση» μέσω της αποδοχής της θνητότητας, αντί της άρνησής της.

«Στον Κήπο του Επίκουρου»:

Ο τίτλος του βιβλίου παραπέμπει στη σχολή του Επίκουρου, προσφέροντας μια βαθιά ενθαρρυντική προσέγγιση για να ζήσει κανείς μια γεμάτη ζωή, απαλλαγμένος από τον φόβο του τέλους..

Πως επιχείρησε ο Επίκουρος ν’ ανακουφίσει το άγχος θανάτου?

[Ο θάνατος ουδέν προς ημάς· το γαρ διαλυθέν αναισθητεί· το δ’ αναισθητούν ουδέν προς ημάς....]

Νεολληνική απόδοση:

Ο θάνατος δεν είναι τίποτε για μας, γιατί αυτό που αποσυντίθεται δεν έχει αισθήσεις και ό,τι είναι χωρίς αισθήσεις δεν είναι τίποτε για μας.

Διατύπωσε μια σειρά από καλά κατασκευασμένα επιχειρήματα, τα οποία οι μαθητές του απομνημόνευαν σαν κατήχηση.

Πολλά απ’ αυτά μολονότι αμφισβητήθηκαν στα 2.300 χρόνια που μεσολάβησαν, μολαταύτα συνεχίζουν να αποδεικνύονται καίρια στο πώς μπορεί κανείς να ξεπεράσει τον φόβο του θανάτου.

Γράφει ο Γιάλομ:

Στο κεφάλαιο αυτό θα συζητήσω 3 απ’ τα πιο γνωστά του επιχειρήματα, τα οποία αποδείχτηκαν πολύτιμα στη δουλειά μου με πολλούς ασθενείς αλλά και με τον ίδιο μου τον εαυτό, για την ανακούφιση του προσωπικού μου άγχους θανάτου.

1ο) Η θνητότητα της ψυχής:

Ο Επίκουρος δίδασκε ότι η ψυχή είναι θνητή και πεθαίνει μαζί με το σώμα καταδικάζοντας δριμύτατα τους σύγχρονούς του θρησκευτικούς ηγέτες, οι οποίοι, προσπαθώντας ν’ αυξήσουν τη δύναμή τους, ενέτειναν το άγχος θανάτου των οπαδών τους προειδοποιώντας τους για τις τιμωρίες που θα επιβάλλονταν μετά θάνατον σε όσους δεν τηρούσαν συγκεκριμένους κανόνες και κανονισμούς.

Αν είμαστε θνητοί κι η ψυχή μας δεν ζει μετά τον θάνατό μας, επέμενε ο Επίκουρος, τότε δεν έχουμε τίποτα να φοβηθούμε στο επέκεινα της ζωής. Δεν θα έχουμε συνείδηση, δεν θα νιώθουμε θλίψη για τη ζωή που χάσαμε, ούτε θα υπάρχει τίποτα να φοβηθούμε απ’ τους θεούς.

2ο) Το υπέρτατο τίποτα τον θανάτου:

Στο δεύτερο επιχείρημά του ο Επίκουρος υποστηρίζει ότι ο θάνατος δεν είναι τίποτα για μας, γιατί η ψυχή είναι θνητή και τη στιγμή του θανάτου διασκορπίζεται. Αυτό που διασκορπίστηκε δεν έχει ικανότητα αντίληψης, και οτιδήποτε δεν γίνεται αντιληπτό είναι για μας ένα τίποτα.

Με άλλα λόγια:

[Όπου είμαι εγώ, δεν είναι ο θάνατος. Όπου είναι ο θάνατος, δεν είμαι εγώ...]

Επομένως, έλεγε ο Επίκουρος, γιατί να φοβόμαστε τον θάνατο, αφού δεν υπάρχει ποτέ περίπτωση να τον αντιληφθούμε?

3ο) Το επιχείρημα της συμμετρίας:

Το τρίτο επιχείρημα του Επίκουρου υποστηρίζει ότι η κατάσταση της μη ύπαρξης μετά τον θάνατο είναι η ίδια κατάσταση στην οποία βρισκόμασταν πριν απ’ τη γέννησή μας.

Παρά τις πολλές φιλοσοφικές διαφωνίες γι’ αυτό το αρχαίο επιχείρημα, πιστεύω ότι εξακολουθεί να διατηρεί μεγάλη δύναμη να προσφέρει ανακούφιση στους ανθρώπους που πεθαίνουν.

Όλες οι αντιδράσεις:

33