Ζαν Ζακ ΡΟΥΣΣΩ vs Νικολό ΜΑΚΙΑΒΕΛΙ

 

Με ποιον από τους 2 ταυτίζεστε σήμερα με γνώμονα την εξέλιξη της πολιτικής σκέψης?

Οι διαφορές τους:

Στο πεδίο της πολιτικής φιλοσοφίας, λίγες συζητήσεις έχουν προκαλέσει τόση διαμάχη και γοητεία όσο η σύγκρουση μεταξύ του Ζαν-Ζακ Ρουσσώ και του Νικολό Μακιαβέλι.

Αυτές οι δύο πανύψηλες μορφές της Αναγέννησης και του Διαφωτισμού παρουσιάζουν έντονα αντίθετα οράματα για την πολιτική, την εξουσία και την ανθρώπινη φύση, διαμορφώνοντας τη συζήτηση για τη διακυβέρνηση για τους επόμενους αιώνες.

Ο Ρουσσώ, στο θεμελιώδες έργο του “Το κοινωνικό συμβόλαιο”, προτείνει ένα όραμα πολιτικής νομιμότητας που βασίζεται στη γενική βούληση του λαού.

Υποστηρίζει μια μορφή άμεσης δημοκρατίας όπου τα άτομα συμμετέχουν συλλογικά στη διαμόρφωση των νόμων που τα διέπουν, τονίζοντας τη σημασία της ελευθερίας, της ισότητας και της κοινότητας.

Αντίθετα, ο Μακιαβέλι, στον “Πρίγκιπα”, προσφέρει μια ρεαλιστική και συχνά ανελέητη ανάλυση της πολιτικής εξουσίας.

Υποστηρίζει ότι η αποτελεσματική διακυβέρνηση απαιτεί μια ρεαλιστική προσέγγιση, όπου ο κυβερνήτης δίνει προτεραιότητα στη σταθερότητα και την τάξη έναντι των ηθικών εκτιμήσεων.

Ο Μακιαβέλι ισχυρίζεται περίφημα ότι “ο σκοπός αγιάζει τα μέσα”, υποστηρίζοντας τη χρήση της πονηριάς και της χειραγώγησης για τη διατήρηση του ελέγχου.

Στο επίκεντρο της απόκλισής τους βρίσκεται η αντίστοιχη άποψή τους για την ανθρώπινη φύση.

Ο Ρουσσώ, επηρεασμένος από τα ιδεώδη του Διαφωτισμού της προόδου και της λογικής, πιστεύει στην έμφυτη καλοσύνη της ανθρωπότητας, υποστηρίζοντας ότι η κοινωνία διαφθείρει τα άτομα.

Ο Μακιαβέλι, αντλώντας από τις παρατηρήσεις του για τις πολιτικές ίντριγκες και τις δυναμικές της εξουσίας, παρουσιάζει μια πιο κυνική άποψη, υποστηρίζοντας ότι οι άνθρωποι είναι εγγενώς ιδιοτελείς και ανήθικοι.

Η σύγκρουση μεταξύ του ιδεαλισμού του Ρουσσώ και του ρεαλισμού του Μακιαβέλι συνεχίζει να προβληματίζει στη σύγχρονη πολιτική συζήτηση.

Η έμφαση του Ρουσσώ στη δημοκρατία και το κοινό καλό έχει εμπνεύσει κινήματα για κοινωνική δικαιοσύνη και συμμετοχική διακυβέρνηση, ενώ οι γνώσεις του Μακιαβέλι για τη δυναμική της εξουσίας συνεχίζουν να τροφοδοτούν στρατηγικές κρατικής μηχανής και διπλωματίας.

Εξετάζοντας τις αντίθετες φιλοσοφίες του Ρουσσώ και του Μακιαβέλι, αποκτούμε βαθύτερη κατανόηση της πολυπλοκότητας της πολιτικής θεωρίας και των διαρκών εντάσεων μεταξύ ιδεαλισμού και πραγματισμού στην επιδίωξη της διακυβέρνησης.

Οι παρακαταθήκες τους εμψυχώνουν την πολιτική σκέψη και τη διαρκή αναζήτηση για τη συμφιλίωση των αντικρουόμενων οραμάτων μιας ορθής κοινωνίας.

Ακόμη και σήμερα ο κόσμος πάλλεται πάνω σε αυτές τις ιδέες που δημιουργούν και καταστρέφουν τον κόσμο μας μέσα στους αιώνες.

Πηγή: [Lavart]

Νίκος ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ

 

Ο πιο πολυμεταφρασμένος διεθνώς Έλληνας Λογοτέχνης επηρεάστηκε βαθύτατα από τον Φρειδερίκο Νίτσε, αφιερώνοντας του την υφηγητική του διατριβή και ενσωματώνοντας έννοιες όπως η θέληση για δύναμη και ο υπεράνθρωπος στο έργο του, κυρίως στην «Ασκητική».

Γράφει για τον ΝΙΤΣΕ [...]

[...] Λιονταρίσια η τροφή που με τάισε ο Νίτσε στην πιο κρίσιμη, την πιο πεινασμένη στιγμή της νιότης.

Θράσεψα, δεν μπορούσα πια να χωρέσω στο σημερινό άνθρωπο, όπως εκατάντησε, μήτε στο Χριστό, όπως τον κατάντησαν.

Α! φώναζα αγαναχτισμένος, η παμπόνηρη θρησκεία που μετατοπίζει τις αμοιβές και τιμωρίες σε μελλούμενη ζωή, για να παρηγορήσει τους σκλάβους, τους κιότηδες, τους αδικημένους, και να μπορέσουν να βαστάξουν αγόγγυστα τη σίγουρη ετούτη επίγεια ζωή και να σκύβουν υπομονετικά το σβέρκο στους αφεντάδες!

Τι οβραίικη Αγία Τράπεζα η θρησκεία ετούτη, που δίνεις μια πεντάρα στην επίγεια ζωή κι εισπράττεις αθάνατα εκατομμύρια στην άλλη!

Τι απλοϊκότητα, τι πονηριά, τι τοκογλυφία!

Όχι, δεν μπορεί να ‘ναι λεύτερος που ελπίζει Παράδεισο ή που φοβάται την Κόλαση.

Ντροπή πια να μεθούμε στις ταβέρνες της ελπίδας!

Ή κάτω στα υπόγεια του φόβου.

Πόσα χρόνια και δεν το ‘χα καταλάβει, κι έπρεπε να ‘ρθει ο άγριος ετούτος προφήτης να μου ανοίξει τα μάτια!

Κι άξαφνα η Εκκλησία του Χριστού, όπως την κατάντησαν οι ρασοφόροι, μου φάνταξε μια μάντρα, όπου μερόνυχτα βελάζουν, ακουμπώντας το ένα στο άλλο, χιλιάδες πρόβατα κυριεμένα από πανικό κι απλώνουν το λαιμό κι αγλείφουν το χέρι και το μαχαίρι που τα σφάζει.

Κι άλλα τρέμουν γιατί φοβούνται πως θα σουβλίζουνται αιώνια στις φλόγες, κι άλλα βιάζουνται να σφαχτούν για να βόσκουν στους αιώνες των αιώνων σε αθάνατο ανοιξιάτικο χορτάρι.