ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
Στα πλαίσια της μεταξύ τους διαφοροποίησης, τα ελληνικά κράτη χρησιμοποιούσαν διαφορετικά συστήματα προσδιορισμού του χρόνου. Το σύστημα προσδιορισμού των ετών, που έχει αποτυπωθεί κατά κόρον στην αρχαία ελληνική γραμματεία, είναι το αθηναϊκό με τους επωνύμους άρχοντες, ενώ στην περίπτωσή μας εμφανίζεται σποραδικά και το μακεδονικό σύστημα με το έτος βασιλείας του κάθε Μακεδόνα βασιλιά. Παρ’ ότι τα ονόματα των μηνών διέφεραν κι αυτά από κράτος σε κράτος, όλοι οι αρχαίοι Έλληνες διαιρούσαν το έτος σε 12 σεληνιακούς μήνες. Όπως είδαμε, Συμβατικά τοποθετούμε την πρώτη μέρα κάθε αρχαίου μήνα στη 16η μέρα κάθε σύγχρονου μήνα και την τελευταία μέρα κάθε αρχαίου μήνα στην 15η του επόμενου σύγχρονου μήνα. Αυτή η αναγκαστική αντιστοίχιση είναι εσφαλμένη, διότι αντιστοιχίζουμε τους σεληνιακούς μήνες των 29 ή 30 ημερών σε ηλιακούς των 30 ή 31 ημερών. Δηλαδή το αρχαίο ελληνικό έτος είχε 354 ημέρες έναντι 365 ημερών του σύγχρονου και μετά τη διόρθωση, του μεν αρχαίου με τον ανά τριετία εμβόλιμο μήνα των 30 ημερών, του δε σύγχρονου με την ανά τετραετία 1 πρόσθετη μέρα στο Φεβρουάριο, το διορθωμένο αρχαίο ελληνικό έτος είχε 364 ημέρες έναντι του 365,25 ημερών του διορθωμένου σύγχρονου έτους. Συνεπώς η ακριβής αντιστοίχιση των αρχαίων ημερομηνιών προς τις σημερινές είναι αρκετά δύσκολη υπόθεση.
Η ουσιαστικότερη δυσκολία προκύπτει από το γεγονός ότι το αρχαίο ελληνικό έτος άρχιζε την 16η Οκτωβρίου και εκτεινόταν σε δύο έτη σύμφωνα με τη σύγχρονη χρονολόγηση. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα αρκετές φορές να προτείνονται δύο διαδοχικά σύγχρονα έτη για κάποιο γεγονός, που τοποθετείται σε συγκεκριμένο αρχαίο έτος. Επειδή οι αρχαίες πηγές δεν συμφωνούν πάντοτε μεταξύ τους, το παρακάτω χρονολόγιο της ιστορίας του Αλεξάνδρου βασίσθηκε κατά κύριο λόγο στον Αρριανό.
ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ ΓΕΓΟΝΟΣ
336 Φθινόπωρο Ο Αλέξανδρος βασιλιάς της Μακεδονίας και Ηγεμών της Ελλάδος.
335 Άνοιξη-καλοκαίρι Ο Αλέξανδρος υποτάσσει τους Θράκες ως τον Δούναβη και τους Ιλλυριούς
335 Φθινόπωρο Η επανάσταση, πολιορκία και άλωση της Θήβας
334 Τέλη Μαρτίου-αρχές Απριλίου Αρχίζει η εκστρατεία κατά της Ασίας
334 Τέλη Απριλίου-αρχές Μαίου Η μάχη του Γρανικού
334 Αρχές φθιμοπώρου Πολιορκείται και καταλαμβάνεται η Μίλητος - Ο Αλέξανδρος διαλύει το στόλο του
334 Φθινόπωρο Πολιορκείται και καταλαμβάνεται η εξωτερική πόλη της Αλικαρνασσού
334 Φθινόπωρο Αντιστέκονται η ακρόπολη της Αλικαρνασσού και άλλες 5 πόλεις της Καρίας
334 Χειμώνας Ο Μέμνων καταλαμβάνει τη Χίο και τη Λέσβο πλην Μυτιλήνης, την οποία πολιορκεί
334 Χειμώνας Ο Παρμενίων εισβάλλει στη Μεγάλη Φρυγία, ο Αλέξανδρος στη Λυκία και συγκροτεί δύο στόλους
334 Χειμώνας Αποκαλύπτεται η συνομωσία του Αλεξάνδρου από τη Λυγκηστίδα
333 Απρίλιος - Μάϊος Πεθαίνει ο Μέμνων και τον αντικαθιστά ο ανηψιός του Φαρνάβαζος
333 Μέσα Καλοκαιριού Ο Αλέξανδρος εισβάλλει στην Κιλικία και αρρωσταίνει παρ' ολίγον θανάσιμα
333 Μέσα Καλοκαιριού Ο Δαρείος προελαύνει από τη Βαβυλώνα εναντίον του Αλεξάνδρου
333 Τέλη Νοεμβρίου Η μάχη της Ισσού
333 Χειμώνας Οι Σπαρτιάτες καταλαμβάνουν την Κρήτη για λογαριασμό των Περσών
332 Ιανουάριος - Αύγουστος Πολιορκείται και καταλαμβάνεται η Τύρος - Αυτομολούν οι φοινικικοί και κυπριακοί στόλοι
332 Σεπτέμβριος-Οκτώβριος Πολιορκείται και καταλαμβάνεται η Γάζα
332 Σεπτέμβριος-Οκτώβριος Οι Πέρσες χάνουν τις 6 πόλεις της Καρίας και τα νησιά του Αιγαίου
332 Οκτώβριος Ο Αλέξανδρος παραλαμβάνει την Αίγυπτο από τον Μαζάκη
332 Χειμώνας Ο Αμφοτερός ανακαταλαμβάνει την Κρήτη από τους Σπαρτιάτες
331 Τέλη Ιανουαρίου Ο Αλέξανδρος θεμελιώνει την Αλεξάνδρεια και επισκέπτεται το μαντείο του Άμμωνα
331 Μέσα Απριλίου Η στρατιά προελαύνει από την Αίγυπτο προς την Μεσοποταμία
331 16 Ιουλίου-15 Αυγούστου Διάβαση του Ευφράτη στη Θάψακο
331 1 Οκτωβρίου Η μάχη των Γαυγαμήλων
331 24-25 Οκτωβρίου Καταλαμβάνεται η Βαβυλώνα
331 19 Δεκεμβρίου Καταλαμβάνονται τα Σούσα
331 Τέλος Δεκεμβρίου Η στρατιά προελάυνει από τα Σούσα προς την Περσίδα
330 Τέλη Ιανουαρίου Ο Αλέξανδρος καταλαμβάνει, λεηλατεί και πυρπολεί την Περσέπολη
330 Μάϊος Οι Σπαρτιάτες ηττώνται από τον Αντίπατρο στη Μεγαλόπολη
330 Ιούνιος Καταλαμβάνονται τα Εκβάτανα
330 16 Ιουλίου-15 Αυγούστου Ο Βήσσος συλλαμβάνει και δολοφονεί τον Δαρείο
330 Φθινόπωρο Εκτελείται ο Φιλώτας και δολοφονείται ο Παρμενίων
329 Τέλος Απριλίου Διάβαση του Παροπάμισου
329 Καλοκαίρι Διάβαση του Ώξου και σύλληψη του Βήσσου - Επιχειρήσεις στη Σογδιανή
329 Καλοκαίρι Σύγκρουση με τους Σκύθες βορείως του Ιαξάρτη
328 Άνοιξη Νέες επιχειρήσεις στη Σογδιανή
328 Φθινόπωρο Ο φόνος του Κλείτου
327 Αρχές άνοιξης Καταλαμβάνεται η Σογδιανή Πέτρα - Ο Αλέξανδρος παντρεύεται τη Ρωξάνη
327 Άνοιξη Καταλαμβάνεται η Πέτρα του Χοριήνη
327 Άνοιξη Η συνομωσία των παίδων και η σύλληψη του Καλλισθένη
327 Τέλος άνοιξης Η στρατιά εισβάλλει στην πρόσω Ινδία - Επιχειρήσεις βορείως του Κωφήνα
326 Άνοιξη Καταλαμβάνεται η Άορνος Πέτρα, το τελευταίο οχυρό της πρόσω Ινδίας
326 Άνοιξη Διάβαση του Ινδού και εισβολή στην κυρίως Ινδία
326 16 Απριλίου - 15 Μαίου Η μάχη με τον Πώρο. Πεθαίνει ο Βουκεφάλας
326 Ιούνιος Διάβαση του Ακεσίνη
326 Σεπτέμβριος Στις όχθες του Ύφασι οι Μακεδόνες αρνούνται να προελάσουν ανατολικότερα.
326 Οκτώβριος Η στρατιά αρχίζει την κάθοδο των πλωτών ποταμών προς τη θάλασσα.
325 Ιανουάριος Ο Αλέξανδρος τραυματίζεται παρ' ολίγον θανάσιμα στη χώρα των Μαλλών
325 Ιούνιος Ο Κρατερός με την κυρίως στρατιά προελεύνει προς Καρμανία μέσω Αραχωσίας και Δραγγιανής
325 Μέσα Ιουλίου Ο Αλέξανδρος με το υπόλοιπο στράτευμα και το στόλο φτάνει στα Πάταλα
325 Τέλη Ιουλίου Ο Αλέξανδρος με το χερσαίο στράτευμα ξεκινά απ' τα Πάταλα
325 5 Οκτωβρίου Ο Νέαρχος αποπλέει από τα Πάταλα για τον παράπλου της Μεγάλης Θάλασσας
325 Τέλη Οκτ - αρχές Νοε Ο Αλέξανδρος βγαίνει απ' την έρημο και φτάνει στην πρωτεύουσα της Γεδρωσίας
325 8 Νοεμβρίου Ο Νέαρχος αρχίζει τον παράπλου των ακτών της Ωρειτών
325 Τέλος Νοεμβρίου Ο Νέαρχος αρχίζει τον παράπλου των ακτών των Ιχθυοφάγων
325 Αρχές Δεκεμβρίου Ο Νέαρχος αρχίζει τον παράπλου των ακτών της Καρμανίας
325 Μέσα Δεκεμβρίου Αλέξανδρος, Κρατερός και Νέαρχος συνατώνται στην Καρμανία
325 Μέσα Ιανουαρίου Ο Νέαρχος αρχίζει τον παράπλου των ακτών της Περσίδας
324 Τέλη Ιαν - αρχές Φεβρ Ο Αλέξανδρος στις Πασαργάδες - επισκέπτεται τον τάφο του Κύρου
324 Φεβρουάριος Ο Αλέξανδρος στην Περσέπολη - Ο Νέαρχος αρχίζει τον παράπλου των ακτών της Σουσιανής
324 Μάρτιος Στρατός και στόλος συναντώνται στα Σούσα - Μικτοί γάμοι Μακεδόνων με ευγενείς Περσίδες
324 Αύγουστος "Ανταρσία" των Μακεδόνων στην Ώπη - Ο Αλέξανδρος κηρύσσει τον τερματισμό του πολέμου
324 Τέλη Νοεμβρίου Η στρατιά στα Εκβάτανα - Πεθαίνει ο Ηφαιστίων
323 Αρχές έτους Εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στα βουνά των Κοσσαίων
323 13 Ιουνίου Ο Αλέξανδρος πεθαίνει στη Βαβυλώνα
323 Καλοκαίρι Η Ρωξάνη δολοφονεί τη Στάτειρα με τη συνέργεια του Περδίκκα
323 Καλοκαίρι Γίνεται η πρώτη διανομή των σατραπειών και ξεσπά ο Λαμιακός Πόλεμος.
311 Ο Κάσσανδρος δολοφονεί τη Ρωξάνη και τον Αλεξάνδρο Δ΄
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Αλέξανδρος ο Στρατηλάτης (Ι). Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Αλέξανδρος ο Στρατηλάτης (Ι). Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Δευτέρα 1 Μαρτίου 2010
Παρασκευή 2 Οκτωβρίου 2009
Αλέξανδρος ο Στρατηλάτης (Ι)
Αλέξανδρος ο Στρατηλάτης (Ι)
Νέος, όμορφος, σγουρομάλλης, ο Αλέξανδρος με την προσωπική του ακτινοβολία και επιβολή ενέπνεε το στρατό του. Σε όλες τις μάχες ήταν επικεφαλής ιόν ιππικού, ατρόμητος και ενίοτε παράτολμος. Κάποτε είχε πει στους άνδρες τον: «Δεν υπάρχει κανένα μέρος στο κορμί μου που να έχε: μείνει χωρίς τραύματα για τη όική σας χάρη, δόξα και πλούτο». ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΕΛΛΑΔΑ, σε απόσταση μικρότερη της μισής ώρας από τη σημερινή θεσσαλονίκη, βρίσκονται τα ερείπια της Πέλλας, που ήταν η πρωτεύουσα της Μακεδονίας, όπου βρίσκονταν και τα ανάκτορα του Φίλιππου.
Στην πόλη αυτή γεννήθηκε ο Αλέξανδρος, γύρω στις 20 Ιουλίου του 356 π.Χ., και εκεί πέρασε τα πρώτα 22 χρόνια της σύντομης ζωής του.
Παρόλο που ήταν βασιλόπουλο, η αγωγή που του δόθηκε ήταν σπαρτιατική. Ο ίδιος είχε πει για έναν παλιό παιδαγωγό του πως, όταν έλεγε πρόγευμα, εννοούσε μια μακριά πορεία μες στη νύχτα, κι όταν έλεγε δείπνο, εννοούσε ελαφρύ πρόγευμα.
Ο Αλέξανδρος μεγάλωσε ανάμεσα σε πολεμιστές και κυνηγούς, σε οινόφλυγες δεινούς καβαλάρηδες, έχοντας συνεχώς μπροστά του το παράδειγμα του Φίλιππου και των συντρόφων του.
Οι αρχές που έμαθε από μικρός ήταν οι αρχές των ηρώων της αγαπημένης του Ιλιάδας,οι πολεμικές δάφνες ήταν η ύψιστη τιμή στη ζωή.
Ο Φίλιππος προετοίμαζε τον Αλέξανδρο για διάδοχο του. Το 343 π.Χ. κάλεσε τον Αριστοτέλη για να γίνει παιδαγωγός του Αλέξανδρου.
Ο απώτερος στόχος του Φίλιππου ήταν να επιτεθεί στην Περσία, τον παμπάλαιο εχθρό της Ελλάδας από την άλλη μεριά του Αιγαίου.
Αλλά το 336 η.Χ., σε ηλικία 46 ετών, ο Φίλιππος δολοφονήθηκε από ένα σωματοφύλακα του. Ο Αλέξανδρος ενέργησε με ταχύτητα για να προλάβει τους σφετεριστές και σε ηλικία 20 χρονών ανέβηκε στο θρόνο του πατέρα του.
Δύο χρόνια αργότερα, επικεφαλής ενός στρατού αποτελούμενου από ιππικό 6.000 και πεζικό 43.000 ανδρών, ο Αλέξανδρος διέσχισε τον Ελλήσποντο, τα στενά που σήμερα ονομάζονται Δαρδανέλια, και πέρασε στη Μικρά Ασία.
Επρόκειτο για την πρώτη φάση του μεγαλόπνοου σχεδίου του να πραγματοποιήσει τη φιλοδοξία του Φίλιππου: να ξαναπάρει τις ελληνικές πόλεις από τους Πέρσες, των οποίων η αυτοκρατορία εκτεινόταν από τη σημερινή Τουρκία μέχρι το Πακιστάν.
Ο Αλέξανδρος δήλωνε ότι ηγεΐτο μιας πανελλαδικής εκστρατείας που θα έπαιρνε εκδίκηση για την εισβολή των Περσών στην Ελλάδα την εποχή του Ξέρξη, δηλαδή πριν από ενάμιση αιώνα.
Στην πραγματικότητα όμως, πέρα από τους δικούς του Μακεδόνες, τα στρατεύματα από την υπόλοιπη Ελλάδα που συμμετείχαν στην εκστρατεία ήταν λιγοστά.
Η πρώτη φροντίδα του Αλέξανδρου, μόλις πέρασε τον Ελλήσποντο, ήταν να πάει στην Τροία, την πόλη που είχε στοιχειώσει το νου του από τότε που ήταν παιδί. «Την ϊλιάδα τη θεωρούσε εγχειρίδιο της πολεμικής τέχνης και είχε πάντα μαζί του στις εκστρατείες του ένα χειρόγραφο με σχόλια του Αριστοτέλη» γράφει ο Πλούταρχος «το οποίο φύλαγε πάντα κάτω από το μαξιλάρι του μαζί με ένα μαχαίρι».
Φτάνοντας εκεί, στα πεσμένα τείχη της Τροίας, πήγαν μαζί με τον αγαπημένο σύντροφο του, τον Ηφαιστίωνα, να προσκυνήσουν και να θυσιάσουν στους φερόμενους ως τάφους του Αχιλλέα και του Πάτροκλου.
Ο Αλέξανδρος ήρθε για πρώτη φορά αντιμέτωπος με τον περσικό στρατό το Μάιο του 334 π.Χ. στο Γρανικό ποταμό (σημερινός Κοντζα-μπάς), βορειοανατολικά της Τροίας.
Η κιτρινοπράσινη πεδιάδα του Γρανικού εκτείνεται κι από τις δύο πλευρές του. Σε μικρή απόσταση από τη μία όχθη υπάρχει ένα ύψωμα, κι εκεί, στην πλεονεκτική θέση που τους παρείχε η διαμόρφωση του εδάφους, είχαν παραταχθεί οι περσικές δυνάμεις: 15.000 ιππείς μπροστά και 16.000 πεζοί, το ένα τρίτο από τους οποίους ήταν'Ελληνες μισθοφόροι.
Η γνώμη του Παρμενίωνα, στρατηγού του Φίλιππου, ήταν να αναβάλουν την επίθεση, αλλά ο Αλέξανδρος αγνόησε τη σύσταση του, όρμησε ακάθεκτος στον ποταμό και ανέβηκε την απότομη απέναντι όχθη, όπου τον περίμεναν οι Πέρσες.
Στη σώμα με σώμα μάχη που ακολούθησε ο Αλέξανδρος και οι άνδρες του κατάφεραν να σπάσουν τις εχθρικές γραμμές και να περικυκλώσουν τους Έλληνες μισθοφόρους του Πέρση βασιλιά.
Οι περισσότεροι από τους βασικούς παράγοντες της πρώτης αυτής νίκης θα γίνονταν και οι συντελεστές των μελλοντικών του θριάμβων. Ένα από τα μεγάλα πλεονεκτήματα του Αλέξανδρου ήταν ο στρατός που του είχε κληροδοτήσει ο πατέρας του: εκτός από το Ιππικό των Εταίρων, που είχε συστήσει ο Φίλιππος, διέθετε και την περίφημη μακεδόνικη φάλαγγα, μια μονάδα του πεζικού εξοπλισμένη με ξύλινα δόρατα μήκους 5 μέτραΐν, την οποία ο Φίλιππος είχε βελτιώσει και την είχε κάνει εξαιρετικά ευέλικτη.
Το μήκος αυτού του δόρατος (σάρισα), που ξεπερνούσε κατά τρία ολόκληρα μέτρα το συνηθισμένο δόρυ, ήταν εκείνο που προστάτεψε τους άνδρες του Αλέξανδρου κατά την επικίνδυνη ανάβαση της απέναντι όχθης, στη διάρκεια της οποίας βρίσκονταν χαμηλότερα από τον εχθρό.
Πάνω απ' όλα, όμως, ο Αλέξανδρος ήταν μια μεγάλη στρατηγική ιδιοφυΐα προικισμένη με αρχηγικές ικανότητες. Όταν έδινε το πρόσταγμα για κατά μέτωπο επίθεση, ήταν απόλυτα βέβαιος ότι οι άνδρες του θα τον ακολουθούσαν με εμπιστοσύνη.
Στη μάχη του Γρανικού βρισκόταν στην πρώτη γραμμή του ιππικού και ήταν μάλιστα περίοπτος στόχος λόγω των άσπρων φτερών της περικεφαλαίας του. Κι ακόμα, το βαθύ προσωπικό ενδιαφέρον για κάθε στρατιώτη του αποτελούσε απαράβατη αρχή του μακεδόνικου πολεμικού κώδικα.
«Νοιαζόταν πάρα πολύ για τους τραυματίες» γράφει ο Αρριανός, ιστορικός του 2ου μ.Χ. αιώνα, του οποίου το έργο Αλεξάνδρου Ανάβασις θεωρείται μία από τις καλύτερες αρχαίες πηγές για την εκστρατεία του Αλέξανδρου. «Τους επισκεπτόταν όλους, εξέταζε τα τραύματα τους, τους ρωτούσε πώς ακριβώς και κάτω από ποιες συνθήκες χτυπήθηκαν και άκουγε την εξιστόρηση τους αφήνοντας τους να υπερβάλλουν όσο ήθελαν».
Η μάχη του Γρανικού ήταν τελεσίγραφο στους Πέρσες. Όταν οι περσικές δυνάμεις τράπηκαν οε φυγή προς την ενδοχώρα, ο Αλέξανδρος έκανε μια θριαμβευτική προέλαση κατά μήκος των ακτών, απελευθερίόνοντας τις ελληνικές πόλεις από την περσική επικυριαρχία. ΗΈφεσος, η Μαγνησία, η Πριήνη ήταν τώρα ελεύθερες.
Μετά την προέλαση στην παραλιακή λωρίδα, ο Αλέξανδρος προχώρησε στην ενδοχίύρα μέχρι το Γόρδιο κι ύστερα κατέβηκε προς την ανατολική ακτή της Μεσογείου, κυνηγώντας ανελέητα το θήραμα του, το βασιλιά της Περσίας Δαρείο Γ'.
Τελικά συναντήθηκαν έξω από την Ισσό, κοντά στη σημερινή ιουρκοουριακή μεθόριο. Ο στρατός του, εξαντλημένος από μια διήμερη πορεία, ήταν μικρότερος από τον περσικό - περίπου 50.000 έναντι 70.000.
Παρ' όλα αυτά, ο Αλέξανδρος εμψύχωσε τους άνδρες του και όρμησε χωρίς χρονοτριβή στη μάχη, επικεφαλής της εφόδου εναντίον των εχθρικών γραμμών. Μέσα στο χάος και τον κονιορτό της μάχης, ο Αλέξανδρος εντόπισε κάποια στιγμή το Δαρείο στο πολεμικό άρμα του και όρμησε εναντίον του ακολουθούμενος από το ιππικό του.
Όταν ο Δαρείος τράπηκε σε φυγή, οι Πέρσες είχαν χάσει τη μάχη.Ο Δαρείος διέφυγε, αλλά με τη μάχη της Ισσού, το 333 Π.Χ., έγινε σαφές πως ο Αλέξανδρος δεν αποτελούσε διόλου μικρή ενόχληση αλλά μεγάλη απειλή για την ισχύ της Περσίας.
Τα μέχρι τότε κατορθώματα του δεν ήταν ιδιαίτερα θεαματικά. Είχε απλώς καταλάβει και ενοποιήσει ατίθασες πόλεις-κράτη και μικρά φύλα της Ελλάδας. Όσο για τη μάχη του Γρανικού, οι Πέρσες μπορούσαν να πιστεύουν ότι ήταν απλώς σκανδαλώδης εύνοια της τύχης.
Τώρα, όμως, ο νεαρός Μακεδόνας, στα 23 μόλις χρόνια του, είχε αντιμετωπίσει πρόσωπο με πρόσωπο τον ένδοξο βασιλιά της Περσίας και τον είχε κατατροπώσει. Και, επιπλέον, ο Λαρείος είχε αναγκαστεί να αφήσει στο στρατόπεδο την οικογένεια του και όλη του τη σκευή, που περιήλθαν στα χέρια των Μακεδόνων.
Με ρητή διαταγή του Αλέξανδρου, κανείς δεν πείραξε τη γυναίκα και τις κόρες του Δαρείου.
Νέος, όμορφος, σγουρομάλλης, ο Αλέξανδρος με την προσωπική του ακτινοβολία και επιβολή ενέπνεε το στρατό του. Σε όλες τις μάχες ήταν επικεφαλής ιόν ιππικού, ατρόμητος και ενίοτε παράτολμος. Κάποτε είχε πει στους άνδρες τον: «Δεν υπάρχει κανένα μέρος στο κορμί μου που να έχε: μείνει χωρίς τραύματα για τη όική σας χάρη, δόξα και πλούτο». ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΕΛΛΑΔΑ, σε απόσταση μικρότερη της μισής ώρας από τη σημερινή θεσσαλονίκη, βρίσκονται τα ερείπια της Πέλλας, που ήταν η πρωτεύουσα της Μακεδονίας, όπου βρίσκονταν και τα ανάκτορα του Φίλιππου.
Στην πόλη αυτή γεννήθηκε ο Αλέξανδρος, γύρω στις 20 Ιουλίου του 356 π.Χ., και εκεί πέρασε τα πρώτα 22 χρόνια της σύντομης ζωής του.
Παρόλο που ήταν βασιλόπουλο, η αγωγή που του δόθηκε ήταν σπαρτιατική. Ο ίδιος είχε πει για έναν παλιό παιδαγωγό του πως, όταν έλεγε πρόγευμα, εννοούσε μια μακριά πορεία μες στη νύχτα, κι όταν έλεγε δείπνο, εννοούσε ελαφρύ πρόγευμα.
Ο Αλέξανδρος μεγάλωσε ανάμεσα σε πολεμιστές και κυνηγούς, σε οινόφλυγες δεινούς καβαλάρηδες, έχοντας συνεχώς μπροστά του το παράδειγμα του Φίλιππου και των συντρόφων του.
Οι αρχές που έμαθε από μικρός ήταν οι αρχές των ηρώων της αγαπημένης του Ιλιάδας,οι πολεμικές δάφνες ήταν η ύψιστη τιμή στη ζωή.
Ο Φίλιππος προετοίμαζε τον Αλέξανδρο για διάδοχο του. Το 343 π.Χ. κάλεσε τον Αριστοτέλη για να γίνει παιδαγωγός του Αλέξανδρου.
Ο απώτερος στόχος του Φίλιππου ήταν να επιτεθεί στην Περσία, τον παμπάλαιο εχθρό της Ελλάδας από την άλλη μεριά του Αιγαίου.
Αλλά το 336 η.Χ., σε ηλικία 46 ετών, ο Φίλιππος δολοφονήθηκε από ένα σωματοφύλακα του. Ο Αλέξανδρος ενέργησε με ταχύτητα για να προλάβει τους σφετεριστές και σε ηλικία 20 χρονών ανέβηκε στο θρόνο του πατέρα του.
Δύο χρόνια αργότερα, επικεφαλής ενός στρατού αποτελούμενου από ιππικό 6.000 και πεζικό 43.000 ανδρών, ο Αλέξανδρος διέσχισε τον Ελλήσποντο, τα στενά που σήμερα ονομάζονται Δαρδανέλια, και πέρασε στη Μικρά Ασία.
Επρόκειτο για την πρώτη φάση του μεγαλόπνοου σχεδίου του να πραγματοποιήσει τη φιλοδοξία του Φίλιππου: να ξαναπάρει τις ελληνικές πόλεις από τους Πέρσες, των οποίων η αυτοκρατορία εκτεινόταν από τη σημερινή Τουρκία μέχρι το Πακιστάν.
Ο Αλέξανδρος δήλωνε ότι ηγεΐτο μιας πανελλαδικής εκστρατείας που θα έπαιρνε εκδίκηση για την εισβολή των Περσών στην Ελλάδα την εποχή του Ξέρξη, δηλαδή πριν από ενάμιση αιώνα.
Στην πραγματικότητα όμως, πέρα από τους δικούς του Μακεδόνες, τα στρατεύματα από την υπόλοιπη Ελλάδα που συμμετείχαν στην εκστρατεία ήταν λιγοστά.
Η πρώτη φροντίδα του Αλέξανδρου, μόλις πέρασε τον Ελλήσποντο, ήταν να πάει στην Τροία, την πόλη που είχε στοιχειώσει το νου του από τότε που ήταν παιδί. «Την ϊλιάδα τη θεωρούσε εγχειρίδιο της πολεμικής τέχνης και είχε πάντα μαζί του στις εκστρατείες του ένα χειρόγραφο με σχόλια του Αριστοτέλη» γράφει ο Πλούταρχος «το οποίο φύλαγε πάντα κάτω από το μαξιλάρι του μαζί με ένα μαχαίρι».
Φτάνοντας εκεί, στα πεσμένα τείχη της Τροίας, πήγαν μαζί με τον αγαπημένο σύντροφο του, τον Ηφαιστίωνα, να προσκυνήσουν και να θυσιάσουν στους φερόμενους ως τάφους του Αχιλλέα και του Πάτροκλου.
Ο Αλέξανδρος ήρθε για πρώτη φορά αντιμέτωπος με τον περσικό στρατό το Μάιο του 334 π.Χ. στο Γρανικό ποταμό (σημερινός Κοντζα-μπάς), βορειοανατολικά της Τροίας.
Η κιτρινοπράσινη πεδιάδα του Γρανικού εκτείνεται κι από τις δύο πλευρές του. Σε μικρή απόσταση από τη μία όχθη υπάρχει ένα ύψωμα, κι εκεί, στην πλεονεκτική θέση που τους παρείχε η διαμόρφωση του εδάφους, είχαν παραταχθεί οι περσικές δυνάμεις: 15.000 ιππείς μπροστά και 16.000 πεζοί, το ένα τρίτο από τους οποίους ήταν'Ελληνες μισθοφόροι.
Η γνώμη του Παρμενίωνα, στρατηγού του Φίλιππου, ήταν να αναβάλουν την επίθεση, αλλά ο Αλέξανδρος αγνόησε τη σύσταση του, όρμησε ακάθεκτος στον ποταμό και ανέβηκε την απότομη απέναντι όχθη, όπου τον περίμεναν οι Πέρσες.
Στη σώμα με σώμα μάχη που ακολούθησε ο Αλέξανδρος και οι άνδρες του κατάφεραν να σπάσουν τις εχθρικές γραμμές και να περικυκλώσουν τους Έλληνες μισθοφόρους του Πέρση βασιλιά.
Οι περισσότεροι από τους βασικούς παράγοντες της πρώτης αυτής νίκης θα γίνονταν και οι συντελεστές των μελλοντικών του θριάμβων. Ένα από τα μεγάλα πλεονεκτήματα του Αλέξανδρου ήταν ο στρατός που του είχε κληροδοτήσει ο πατέρας του: εκτός από το Ιππικό των Εταίρων, που είχε συστήσει ο Φίλιππος, διέθετε και την περίφημη μακεδόνικη φάλαγγα, μια μονάδα του πεζικού εξοπλισμένη με ξύλινα δόρατα μήκους 5 μέτραΐν, την οποία ο Φίλιππος είχε βελτιώσει και την είχε κάνει εξαιρετικά ευέλικτη.
Το μήκος αυτού του δόρατος (σάρισα), που ξεπερνούσε κατά τρία ολόκληρα μέτρα το συνηθισμένο δόρυ, ήταν εκείνο που προστάτεψε τους άνδρες του Αλέξανδρου κατά την επικίνδυνη ανάβαση της απέναντι όχθης, στη διάρκεια της οποίας βρίσκονταν χαμηλότερα από τον εχθρό.
Πάνω απ' όλα, όμως, ο Αλέξανδρος ήταν μια μεγάλη στρατηγική ιδιοφυΐα προικισμένη με αρχηγικές ικανότητες. Όταν έδινε το πρόσταγμα για κατά μέτωπο επίθεση, ήταν απόλυτα βέβαιος ότι οι άνδρες του θα τον ακολουθούσαν με εμπιστοσύνη.
Στη μάχη του Γρανικού βρισκόταν στην πρώτη γραμμή του ιππικού και ήταν μάλιστα περίοπτος στόχος λόγω των άσπρων φτερών της περικεφαλαίας του. Κι ακόμα, το βαθύ προσωπικό ενδιαφέρον για κάθε στρατιώτη του αποτελούσε απαράβατη αρχή του μακεδόνικου πολεμικού κώδικα.
«Νοιαζόταν πάρα πολύ για τους τραυματίες» γράφει ο Αρριανός, ιστορικός του 2ου μ.Χ. αιώνα, του οποίου το έργο Αλεξάνδρου Ανάβασις θεωρείται μία από τις καλύτερες αρχαίες πηγές για την εκστρατεία του Αλέξανδρου. «Τους επισκεπτόταν όλους, εξέταζε τα τραύματα τους, τους ρωτούσε πώς ακριβώς και κάτω από ποιες συνθήκες χτυπήθηκαν και άκουγε την εξιστόρηση τους αφήνοντας τους να υπερβάλλουν όσο ήθελαν».
Η μάχη του Γρανικού ήταν τελεσίγραφο στους Πέρσες. Όταν οι περσικές δυνάμεις τράπηκαν οε φυγή προς την ενδοχώρα, ο Αλέξανδρος έκανε μια θριαμβευτική προέλαση κατά μήκος των ακτών, απελευθερίόνοντας τις ελληνικές πόλεις από την περσική επικυριαρχία. ΗΈφεσος, η Μαγνησία, η Πριήνη ήταν τώρα ελεύθερες.
Μετά την προέλαση στην παραλιακή λωρίδα, ο Αλέξανδρος προχώρησε στην ενδοχίύρα μέχρι το Γόρδιο κι ύστερα κατέβηκε προς την ανατολική ακτή της Μεσογείου, κυνηγώντας ανελέητα το θήραμα του, το βασιλιά της Περσίας Δαρείο Γ'.
Τελικά συναντήθηκαν έξω από την Ισσό, κοντά στη σημερινή ιουρκοουριακή μεθόριο. Ο στρατός του, εξαντλημένος από μια διήμερη πορεία, ήταν μικρότερος από τον περσικό - περίπου 50.000 έναντι 70.000.
Παρ' όλα αυτά, ο Αλέξανδρος εμψύχωσε τους άνδρες του και όρμησε χωρίς χρονοτριβή στη μάχη, επικεφαλής της εφόδου εναντίον των εχθρικών γραμμών. Μέσα στο χάος και τον κονιορτό της μάχης, ο Αλέξανδρος εντόπισε κάποια στιγμή το Δαρείο στο πολεμικό άρμα του και όρμησε εναντίον του ακολουθούμενος από το ιππικό του.
Όταν ο Δαρείος τράπηκε σε φυγή, οι Πέρσες είχαν χάσει τη μάχη.Ο Δαρείος διέφυγε, αλλά με τη μάχη της Ισσού, το 333 Π.Χ., έγινε σαφές πως ο Αλέξανδρος δεν αποτελούσε διόλου μικρή ενόχληση αλλά μεγάλη απειλή για την ισχύ της Περσίας.
Τα μέχρι τότε κατορθώματα του δεν ήταν ιδιαίτερα θεαματικά. Είχε απλώς καταλάβει και ενοποιήσει ατίθασες πόλεις-κράτη και μικρά φύλα της Ελλάδας. Όσο για τη μάχη του Γρανικού, οι Πέρσες μπορούσαν να πιστεύουν ότι ήταν απλώς σκανδαλώδης εύνοια της τύχης.
Τώρα, όμως, ο νεαρός Μακεδόνας, στα 23 μόλις χρόνια του, είχε αντιμετωπίσει πρόσωπο με πρόσωπο τον ένδοξο βασιλιά της Περσίας και τον είχε κατατροπώσει. Και, επιπλέον, ο Λαρείος είχε αναγκαστεί να αφήσει στο στρατόπεδο την οικογένεια του και όλη του τη σκευή, που περιήλθαν στα χέρια των Μακεδόνων.
Με ρητή διαταγή του Αλέξανδρου, κανείς δεν πείραξε τη γυναίκα και τις κόρες του Δαρείου.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)