ΑΝΑΞΙΜΑΝΔΡΟΣ

 

Η προσωκρατική μεγαλοφυία πρόδρομος της σύγχρονης επιστήμης.

[Του απείρου ουκ έστι αρχή, είη γαρ αν αυτού πέρας...]

Απόδοση: Στο άπειρο δεν υπάρχει αρχή, διότι τότε θα υπήρχε και τέλος!

[...] Ο Αναξίμανδρος ο Μιλήσιος (611-547 π.Χ.) μαθητής του Θαλή υπήρξε μία από τις κορυφαίες φιλοσοφικές φυσιογνωμίες της αρχαίας Ελλάδας στη προσωκρατική φιλοσοφία.

Πολυσχιδής ως προσωπικότητα, πολυτάλαντος και οξύνους εισηγητής του ΑΠΕΙΡΟΥ ως η αρχή των πάντων, ώθησε τους πυθαγορείους και τους ελεάτες στην κοσμολογία και την οντολογία.

Το έργο του συνοπτικά:

1) Το άπειρον α+πέρας = χωρίς τέλος ή άπειρον α+περάω =αδιαπέραστο, το προσδιορίζει ως στοιχείο αγέννητο, άφθαρτο και αθάνατο το οποίο δεν είναι μείγμα των υλικών στοιχείων ούτε άυλη νοητική αρχή αλλά είναι ύλη που περιέχει τα πάντα.

Από το άπειρο αποσπώνται οι αντίθετες ύλες, ψυχρόν και θερμόν και από την ανάμιξη τους το νερό. Από το νερό προκύπτουν τα άλλα στοιχεία, η γη, ο αέρας και η φωτιά. Από τον αέρα και τη φωτιά σχηματίζονται τα αστέρια που έχουν την λάμψη της φωτιάς και την ρυθμική κίνηση των ρευμάτων του αέρα.

2) Εισήγαγε τη χρήση του γνώμονα στην αρχαία Ελλάδα και κατασκεύασε χάρτη του τότε γνωστού κόσμου, ηλιακά ρολόγια, υπολόγισε τη λόξωση της εκλειπτικής και θεώρησε την γη σφαιρική.

Ξεχωρίζει η άποψή του ότι υπάρχει μια κοσμική δικαιοσύνη δια των 4 βασικών στοιχείων της φύσης, το νερό τη γη τον αέρα και τη φωτιά, η οποία εξασφαλίζει την ισορροπία.

3) Ο Αναξίμανδρος είναι ο πρώτος Έλληνας που έγραψε ένα ολοκληρωμένο επιστημονικό σύγγραμμα, το <Περί φύσεως>, συνοδευόμενο με χάρτες του ουρανού και της υδρογείου με ενδείξεις για τις αποστάσεις ανάμεσα στα ουράνια σώματα.

Προσπάθησε να δώσει ορθολογική ερμηνεία των φυσικών φαινομένων, όπως είναι η βροντή, η αστραπή και ο κεραυνός.

Τα φαινόμενα αυτά τα απέδωσε στη δράση του ανέμου που όταν τυλιχθεί από ένα παχύ σύννεφο και έπειτα διαφύγει με τη βία χάρη στη λεπτή και ελαφριά φύση του, τότε η ρωγμή που δημιουργείται στο σύννεφο δημιουργεί τον κρότο, και το άνοιγμα στη μαύρη μάζα του σύννεφου δημιουργεί την αστραπή.

Λέγεται ότι το 550 π.Χ προέβλεψε ένα σεισμό στη Σπάρτη και προειδοποίησε τους κατοίκους να διανυκτερεύσουν έξω από την πόλη.

Έτσι, όταν σημειώθηκε ο σεισμός, που είχε ως αποτέλεσμα την ολοκληρωτική καταστροφή της πόλης, κανένας άνθρωπος δεν έπαθε τίποτα.

4) Θεώρησε τη μάζα του απείρου «αθάνατον» και «ανώλεθρον».

Μεταβιβάζοντας αυτά τα γνωρίσματα από τα πρόσωπα των θεών στην κοσμολογική αρχή, πέτυχε να κατακτήσει, σαν έννοια, την αφθαρσία της ύλης.

5) Το καινοτόμο έργο του Αναξίμανδρου δεν περιορίζεται μόνο στη σφαίρα της κοσμολογίας, της αστρονομίας, της φυσικής και της μετεωρολογίας, αλλά επεκτείνεται και στην περιοχή της βιολογίας.

Κατ’ αυτόν, η γη αρχικά καλυπτόταν από νερό.

Ακολούθως, το υγρό στοιχείο λόγω της θερμότητας του ήλιου εξατμίστηκε περιοριζόμενο στη θάλασσα, με συνέπεια να εμφανιστεί η γη και να δημιουργηθούν ευνοϊκές συνθήκες για τη γέννηση της ζωής.

Τα πρώτα ζώα ήταν τα ψάρια, που προηγήθηκαν των ζωντανών οργανισμών της στεριάς.

Οσο για τον άνθρωπο, πρεσβεύει πως αρχικά είχε μορφή συγγενή με αυτή των ψαριών, μέσα, δε, από μια εξελικτική διαδικασία πέρασε στη στεριά και ακολούθησε η εξέλιξη στο ανθρώπινο είδος.

Με την εντυπωσιακή, τη θαυμαστή αυτή σκέψη για τη γένεση των οργανικών όντων, των ζώων και του ανθρώπου, και για την εξέλιξη του ανθρώπου σιγά σιγά από κατώτερο σε ανώτερο ον.

Ο Αναξίμανδρος θεωρείται σήμερα ως ο πρώτος βιολόγος και ταυτόχρονα ο πρόδρομος του Δαρβίνου και ο προάγγελος της θεωρίας για την καταγωγή των ειδών.

Χρειάστηκε να περάσουν περίπου 2500 χρόνια για να γίνει αποδεκτή η μεγάλη αλήθεια που πρώτος συνέλαβε ο Αναξίμανδρος!

Αποτίμηση:

Η δεσπόζουσα σκέψη και θέση που επικυριαρχούσε στα γραπτά του ήταν αυτή που αφορά την αρχή των πάντων, λέγοντας ότι από όπου γεννιούνται τα πράγματα εκεί καταλήγουν πεθαίνοντας, όπως ορίζει ο χρόνος.

Ο Αναξίμανδρος με τον δημιουργικό του οίστρο και το διεπιστημονικό του πεδίο εφαρμογής, φαίνεται να κερδίζει τη θέση του πιο χαρισματικού, πολυεστιακού φιλοσόφου της Ιωνίας, που η αντιληπτική του ικανότητα σε συνάρτηση με τις λυσιτελείς προσπάθειες να εξηγήσει τα φαινόμενα του κόσμου με λεπτομερή αναδίφηση, υπερακόντισε όπως και ο Θαλής, την μορφωτική άγνοια της εποχής του.

Αυτός ο παντοειδής φιλόσοφος συνιστά ορόσημο της προσωκρατικής διανόησης, καθώς οι θεωρίες του και οι δημιουργικές του ανησυχίες αποτελούν πρελούδιο του σύγχρονου επιστημονικού γίγνεσθαι [...]

Όλες οι αντιδράσεις:

150150