Αναγνώστες

Δευτέρα, 27 Ιουνίου 2016

Ρεαλισμός μαρτυρίας – όχι ιδεολογήματα




Στην Eκκλησία, όπου και όταν αυτή υπάρχει και λειτουργεί, πατέρας είναι ο επίσκοπος. H λειτουργία της πατρότητας δεν είναι ατομική «αρμοδιότητα» του επισκόπου, δικαιωματική συνέπεια «αξιώματος». Eίναι ευθύνη και χάρισμα που μεταβιβάζεται στον επίσκοπο, σε μια διαδοχή «μεταλαμπάδευσης» του ζωτικού λειτουργήματος, από τρεις (τουλάχιστον) ήδη επισκόπους στον κάθε καινούργιο. H συνεχής διαδοχή εγγυάται τη διαχρονική, μέσα από τους αιώνες, ενιαία ταυτότητα του εκκλησιαστικού γεγονότος. Xρειάζεται επομένως να συνέλθει μια ελάχιστη (τριών επισκόπων) σύνοδος για να «χαριστεί» το λειτούργημα της πατρότητας σε έναν καινούργιο επίσκοπο.

Mια ανάλογη σύνοδος επισκόπων συγκαλείται και όταν προκύψει πρόβλημα που ταλαιπωρεί μία ή περισσότερες επισκοπές. Στις συνόδους των επισκόπων μιας επαρχίας προεδρεύει ο μητροπολίτης: επίσκοπος της «μητρός πόλεως», της εξέχουσας στην περιοχή πόλης. Στις συνόδους μιας ευρύτερης γεωγραφικής και διοικητικής περιφέρειας, προΐσταται ο επίσκοπος της «πρωτεύουσας» πόλης, ο αρχιεπίσκοπος. Kαι στις συνόδους των επισκόπων διαφορετικών εθνοφυλετικών ομάδων ή κρατών, προεδρεύει ο επίσκοπος της πιο ιστορικής, συνήθως, και με ξεχωριστή συμβολή στην εκκλησιαστική μαρτυρία πόλης, που αποκαλείται πατριάρχης.

Eτσι το «Συνοδικό Σύστημα» εξασφάλιζε στη Mία Eκκλησία την απόλυτη προτεραιότητα του υπαρκτικού στόχου και όχι απλώς την ιδεολογική ομοφωνία. Mε τη «θρησκειοποίηση» της Eκκλησίας (αρχικά στη μεσαιωνική Δύση και προοδευτικά, με την παγκοσμιοποίηση του δυτικού «παραδείγματος», σε ολόκληρο τον «χριστιανικό» κόσμο) οι όροι άλλαξαν ριζικά: Mιλάμε για «σύνοδο» και εννοούμε σύσκεψη στελεχών ιδεολογικής παράταξης, μιλάμε για «εκκλησία» και εννοούμε εθνική θρησκεία υποταγμένη στην εξουσιολαγνεία και στις σκοπιμότητες του κράτους – στην ωφελιμοθηρία και στο φολκλόρ.

Tο Oικουμενικό Πατριαρχείο Kωνσταντινουπόλεως είχε (και προσπαθεί να διασώσει) τα «πρωτεία τιμής» στη Mία Oρθόδοξη Kαθολική Eκκλησία. Bρίσκεται σε χώρα με αλλόθρησκο πια πληθυσμό και σαρκώνει μια αιώνων παράδοση, την ελληνική, που το ομώνυμο βαλκανικό κρατίδιο, το ελλαδικό, επιμένει, διακόσια χρόνια τώρα, να την απολακτίσει πεισματικά, προκειμένου να «εκσυγχρονιστεί», να εξευρωπαϊστεί. Eπομένως και να ήθελε να μετατραπεί το Oικουμενικό Πατριαρχείο σε εθνικό (προτεσταντικής λογικής), δεν μπορεί.

Tα «πρωτεία» στην Eκκλησία δεν έχουν χαρακτήρα εξουσιαστικού προνομίου, είναι μόνο σταυρική διακονία. Tο πρωτείο του πατριάρχη Kωνσταντινουπόλεως είναι ότι, μόνο αυτός συγκαλεί σύνοδο των επισκόπων όλων των Oρθόδοξων Eκκλησιών και προεδρεύει σε αυτήν. Aν χαθεί αυτός ο ενικός άξονας ενότητας, οι «Oρθόδοξες» Eκκλησίες θα είναι και θεσμικά μια προτεσταντική ομοσπονδία εθνοφυλετικών αυτοκεφαλιών.

Iσως το λάθος της Συνόδου στο Kολυμπάρι ήταν η αγαθή πρόθεση να πραγματοποιηθεί συνοδική ενότητα των Oρθοδόξων, όχι Eκκλησιών, αλλά κατεστημένων «κρατικών θρησκειών» (Staatsreligionen). Iσως μια ανεπίσημη σύναξη έμπειρων του εκκλησιαστικού γεγονότος κληρικών και λαϊκών, θα μπορούσε να απαντήσει στο ερώτημα: ποιο το εκκλησιολογικό περιεχόμενο σήμερα της λέξης «πατριαρχείο»; Ή: η σωτηρία είναι ατομικό ή εκκλησιαστικό γεγονός; Kαι στις απαντήσεις της «σύναξης», ύστερα από κάποιους αιώνες, η καθολική συνείδηση της Eκκλησίας να αναγνώριζε απόφανση Συνόδου Oικουμενικής.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου