ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ

 

Αρχαίος ΕΛΛΗΝΑΣ Φιλόσοφος, γνωστός ως ο θεμελιωτή τής ατομικής θεωρίας, ο τελευταίος μεγάλος κοσμολόγος στη μακρά σειρά των προσωκρατικών στοχαστών.

[Ο κόσμος σκηνή, ο βίος πάροδος....Ήλθες, είδες, απήλθες]...!

Ο Δημόκριτος (460-370 π.Χ), γεννήθηκε στα Άβδηρα τόπος καταγωγής πολλών μεγάλων Ελλήνων διανοητών.

Είχε για δασκάλους στην αρχή τον φιλόσοφο Λεύκιππο και κατόπιν τον Αναξαγόρα.

Όντας φιλομαθής πολύ νέος ταξίδεψε στη Μικρασία, στην Περσία, επισκέφθηκε τους ναούς της Βαβυλώνας και έζησε 5 χρόνια στην Αίγυπτο. Κατά την περιπλάνησή του αυτή μαθήτευσε κοντά σε ιερείς, λόγιους, αστρολόγους και φιλοσόφους αποκομίζοντας τεράστιο πλούτο γνώσης.
Η ατομική θεωρία του Δημόκριτου, μαζί με τον δάσκαλό του Λεύκιππο, υποστηρίζει ότι η ύλη αποτελείται από άπειρα, αδιαίρετα, άφθαρτα και αμετάβλητα σωματίδια που ονομάζονται άτομα, τα οποία κινούνται σε έναν αιώνιο και άπειρο κενό χώρο. Οι διαφορές μεταξύ των ατόμων αφορούν μόνο το μέγεθος και το σχήμα τους. Οι συγκρούσεις και οι συνενώσεις αυτών των ατόμων δημιουργούν όλα τα σώματα και τους κόσμους που βλέπουμε.

Πίστευε ότι το σύμπαν αποτελείται από 2 μόνο πράγματα. Άτομα και κενό χώρο, όπως όταν κόβουμε με το μαχαίρι ένα μήλο, το μαχαίρι δεν κόβει τα άτομα του μήλου, αλλά περνά ανάμεσα από αυτά, στον κενό χώρο. Το σύμπαν είναι ένα τεράστιο «μήλο» και το διαστημόπλοιο που το διασχίζει δεν τεμαχίζει πλανήτες, αλλά περνά ανάμεσά τους, στον κενό χώρο.

Στη φιλοσοφία ο Δημόκριτος ήταν <πενταθλητής>, ενώ τα ενδιαφέροντα του ήταν εξαιρετικά πλατιά. Ασχολήθηκε σχεδόν με όλους τους τομείς της ανθρώπινης γνώσης, μαθηματικά, γεωμετρία, μετεωρολογία, γλωσσολογία, κοσμολογία, αστρονομία, βιολογία, γεωλογία, γεωγραφία, λογική, ηθική, αισθητική, ιστορία, παιδεία, με φανερή αποχή από τη θρησκεία και την πολιτική. Από αυτήν την άποψη υπήρξε κατά κάποιο τρόπο πρόδρομος του Αριστοτέλη, ένας καθολικός νους, ένα πνεύμα εγκυκλοπαιδικό.

Υπήρξε οπαδός των πυθαγορείων δογμάτων <ζηλωτής γεγονέναι των Πυθαγορικών> και ο ίδιος εξέφραζε τον θαυμασμό του για τον Πυθαγόρα, στον οποίο ενδεχομένως μαθήτευσε.
Ο Δημόκριτος ήταν υποστηρικτής της φράσης <εν βυθώ γαρ η αλήθεια>, δηλαδή ότι η αλήθεια είναι κρυμμένη στο βάθος. Πίστευε πως και η μόνη αξιόπιστη γνώση είναι αυτή που αποκομίζει κάνεις μέσω της νόησης, την διαδικασία δηλαδή της σκέψης που μπορεί να σε οδηγήσει στην γνώση και ότι η γνώση που μπορεί να πάρει κανείς βασιζόμενος στις αισθήσεις μόνο στο μη πραγματικό μπορεί να σε οδηγήσει.

Ο <ατομισμός> θεωρείται η εν δυνάμει κορωνίδα της Ελληνικής φιλοσοφίας που την επεξεργάστηκε διεξοδικά και επιδέξια ο Δημόκριτος, ο οποίος περνώντας κατόπιν στον Επίκουρο και τον Λουκρήτιο, επρόκειτο να παίξει σημαντικό ρόλο στην Ελληνική σκέψη δίνοντας το ερέθισμα για την ανάπτυξη της σύγχρονης ατομικής θεωρίας.

Κάποια αποφθέγματά του...
-Τα άτομα και το κενό είναι η αρχή των πάντων και τα υπόλοιπα είναι κατασκευάσματα του νου.
-Γνώρισμα της ελευθερίας είναι η ελευθεροστομία.
-Έξω από τη μάθηση δεν μπορεί κανείς να γίνει κάτοχος της Τέχνης ή της Επιστήμης.
-Το να αποκτάς αγαθά δεν είναι αισχρό, όμως, το να τα αποκτάς αδικώντας, είναι το χειρότερο από όλα.
-Οι ανόητοι ζουν χωρίς να είναι ευχαριστημένοι που ζουν.
-Οι άνθρωποι επινόησαν τη θεά της τύχης για να δικαιολογήσουν τη δική τους έλλειψη θέλησης.
-Για τους ανόητους, δάσκαλος δεν είναι η λογική αλλά η συμφορά.
-Είναι σκληρό να σε εξουσιάζει κάποιος κατώτερος.
-Αληθινή αρετή δεν είναι απλώς το να αποφεύγεις την αδικία, αλλά κυρίως το να μην την επιθυμείς καν.
-Αιτία σφάλματος είναι η αμάθεια του ισχυροτέρου.
-Να μην προβαίνεις σε επιλογές που ξεπερνούν τη δύναμή σου και τη φύση.
-Στον σοφό άνθρωπο είναι προσιτή κάθε χώρα.
-Όποιος είναι υποδουλωμένος στο χρήμα, δεν θα μπορούσε σε καμιά περίπτωση να είναι δίκαιος.
-Είναι καλύτερα να σκέφτεσαι πριν από τις πράξεις παρά να μετανοείς αργότερα γι’ αυτές.