Επίκουρος vs Επίκτητος

 

Μια "μονομαχία" για την ψυχή σου.

1. Για το θείο

· Επίκουρος : Μη φοβάσαι τους θεούς. Είναι αυτάρκεις και αδιάφοροι για εμάς. Ο κόσμος είναι τυχαίος.

·Επίκτητος : Ο Θεός είναι μέσα σου. Δεν χρειάζεται να φοβάσαι το θείο – όχι επειδή είναι αδιάφορο (όπως πίστευε ο Επίκουρος) , αλλά επειδή είναι σύμμαχός σου.

Ο κόσμος δεν είναι τυχαίος. Ό,τι συμβαίνει είναι μέρος μιας φυσικής αρμονίας. Μη φοβάσαι – συμμορφώσου.

2. Για τον θάνατο

· Επίκουρος : Όταν υπάρχουμε εμείς , δεν υπάρχει θάνατος. Όταν έρθει εκείνος , δεν υπάρχουμε εμείς. Ο θάνατος είναι απόλυτη ανυπαρξία , μια διάλυση. Κόλαση και παράδεισος είναι παραμύθια που ταράζουν τους ζωντανούς.

· Επίκτητος : Ο θάνατος δεν είναι κακό – η γνώμη μας γι' αυτόν είναι το κακό.

Είναι φυσική λειτουργία , σαν το ώριμο σύκο που πέφτει από το δέντρο. Να είσαι έτοιμος ανά πάσα στιγμή. Δεν πας στο τίποτα , αλλά επιστρέφεις στα στοιχεία της φύσης. Ήρθες σε ένα πανηγύρι ως φιλοξενούμενος – όταν σου λένε να φύγεις , φεύγεις με ευγνωμοσύνη.

3. Για το αγαθό και την ευτυχία

· Επίκουρος : Το αγαθό είναι εύκολο. Λίγο ψωμί , νερό και μια στέγη. Αν δεν κυνηγάς πλούτη και δόξες , είσαι ευτυχισμένος τώρα. Η ευτυχία είναι σωστή διαχείριση αναγκών.

· Επίκτητος : Αν το αγαθό σου εξαρτάται από φαγητό και στέγη , είσαι δούλος – κάποιος μπορεί να σου τα πάρει.

Το μόνο πραγματικό αγαθό είναι η εσωτερική αρετή , που κανείς δεν σου κλέβει.

Μη ζητάς να γίνονται τα πράγματα όπως τα θέλεις , αλλά να τα θέλεις όπως γίνονται.

4. Για τον πόνο

· Επίκουρος : Το δεινό αντέχεται. Αν ο πόνος είναι πολύ έντονος , θα κρατήσει λίγο (ή θα περάσει ή θα σε πεθάνει).

Αν διαρκεί πολύ , είναι ήπιος και τον ισορροπείς με ευχάριστες σκέψεις. Μην τον γιγαντώνεις με τον φόβο σου.

· Επίκτητος : Ο πόνος δεν είναι «δεινό». Δεινό είναι μόνο να χάσεις την αξιοπρέπειά σου. Ο πόνος είναι ενόχληση του σώματος , όχι καταστροφή της ψυχής. Είναι προπονητής και δάσκαλος.

5. Για τον σκοπό της ζωής

· Επίκουρος : Σκοπός είναι η ηδονή , αλλά όχι η ακόλαστη απόλαυση.

Την ορίζω ως απουσία σωματικού πόνου (απονία) και ψυχικής ταραχής (αταραξία).

· Επίκτητος : Σκοπός είναι η Αρετή και η Ελευθερία. Ευδαιμονία δεν είναι η έλλειψη πόνου , αλλά το να έχεις καλή ροή ζωής επειδή η θέλησή σου ταυτίζεται με την πραγματικότητα. Δεν είμαστε εδώ για να περνάμε καλά , αλλά για να εκτελούμε το καθήκον μας. Αυτοκυριαρχία – μην είσαι έρμαιο των παθών σου.

6. Για την τύχη και την ελευθερία

· Επίκουρος : Όλα είναι τυχαία. Το σύμπαν γεννήθηκε από σύμπτωση ατόμων στο κενό. Δεν υπάρχει πεπρωμένο , ούτε σχέδιο. Είμαστε ελεύθεροι ακριβώς επειδή τίποτα δεν είναι προδιαγεγραμμένο.

· Επίκτητος : Τίποτα δεν είναι τυχαίο. Ο κόσμος έχει Σκηνοθέτη , τη Φύση. Δεν μπορείς να αλλάξεις τα γεγονότα – το να παλεύεις με τη Μοίρα είναι σαν να σπρώχνεις τοίχο. Η ελευθερία σου δεν είναι να νικήσεις τα γεγονότα , αλλά να αλλάξεις τη στάση σου απέναντί τους.

7. Για τη φιλία και τη θυσία

· Επίκουρος : Η φιλία είναι το πιο ιερό πράγμα , το τείχος που μας προστατεύει. Ο σοφός θα πέθαινε για έναν φίλο – όχι γιατί ο θάνατος είναι καλός , αλλά γιατί η ψυχική ταραχή της προδοσίας είναι μεγαλύτερη από τον σωματικό πόνο. Θυσιάζεσαι από Αγάπη.

· Επίκτητος : Πραγματική φιλία υπάρχει μόνο ανάμεσα σε ανθρώπους με αρετή. Αν η ευτυχία σου εξαρτάται από έναν φίλο , είσαι δούλος. Αν η ιδέα για την οποία παλεύεις είναι δίκαιη , το να πεθάνεις δεν είναι θυσία – είναι ολοκλήρωση του ρόλου σου. Θυσιάζεσαι από Αξιοπρέπεια.

8. Η μεγάλη διαφορά στην πράξη

· Επίκουρος : Μπορείς να είσαι πάντα ευτυχισμένος αν καταλάβεις ότι η ευτυχία είναι η φυσική μας κατάσταση , όταν αφαιρέσουμε πόνο και φόβο. Απόλαυσε τη ζωή , αλλά με μέτρο.

· Επίκτητος: Μπορείς να είσαι πάντα ευτυχισμένος αν διαχωρίσεις αυτά που ελέγχεις (τις σκέψεις σου) από αυτά που δεν ελέγχεις (όλα τα άλλα). Η ζωή θα φέρει αρρώστιες , θάνατο , απώλειες. Ευτυχία είναι η τέχνη της Μεταμόρφωσης. Μια ζωή την έχουμε – κοίταξε να την περάσεις ως ελεύθερος άνθρωπος , όχι ως καλοπερασάκιας δούλος στα πάθη σου.

9. Το τελικό μήνυμα

· Επίκουρος : Αν πιστεύεις ότι θα σε σώσουν επουράνιοι αφέντες , είσαι δούλος.

· Επίκτητος : Η Φύση , σου έδωσε ήδη τα πάντα: σου έδωσε την Προαίρεση. Το να ζητάς να σε σώσει , ενώ σου έδωσε τα εργαλεία να σωθείς μόνος σου , είναι σαν να έχεις χέρια και να παρακαλάς κάποιον άλλον να σου σκουπίσει τη μύτη.

Κείμενο : Greg Androutsopoulos.

Δείτε λιγότερα